BUU: MED007 การดูแลสุขภาพแบบองค์รวมสำหรับโรคข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม (Holistic Care for Knee and Hip Osteoarthritis: From Diagnosis To Rehabilitation)

เกี่ยวกับรายวิชา (About This Course)

รายวิชานี้ศึกษากลไกการเกิดและผลกระทบของ ภาวะข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) และ ภาวะข้อสะโพกเสื่อม (Hip Osteoarthritis) ซึ่งเป็นโรคที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตทั้งทางร่างกายและจิตใจ โดยเน้นความเข้าใจในโครงสร้างกายวิภาคของข้อเข่าที่ประกอบด้วยกระดูกต้นขา กระดูกหน้าแข้ง และกระดูกสะบ้า รวมถึงลักษณะของข้อสะโพกที่เป็นแบบหัวกลมในเบ้า (Ball and socket) เพื่อให้ผู้เรียนสามารถระบุความผิดปกติที่เกิดขึ้นเมื่อผิวข้อถูกทำลายจากการใช้งานหรือปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง การวินิจฉัยและพยาธิสภาพของโรค เนื้อหาครอบคลุมการสังเกตอาการทางคลินิก อาทิ อาการปวดสัมพันธ์กับการใช้งาน (เช่น การนั่งพับเพียบหรือขึ้นลงบันได) ภาวะข้อฝืดแข็งหลังตื่นนอน เสียงผิดปกติในข้อ และความผิดรูปของข้อ ตลอดจนศึกษาโรคเฉพาะทางอื่น ๆ ของข้อสะโพก เช่น ภาวะหัวสะโพกตายจากการขาดเลือด และความผิดปกติของการเจริญเติบโต (DDH) รวมถึงกระบวนการวินิจฉัยทางการแพทย์ด้วยการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และการแปลผลภาพถ่ายทางรังสี (X-ray) เพื่อประเมินความรุนแรงของโรค กลยุทธ์การรักษาและการผ่าตัด เรียนรู้แนวทางการรักษาแบบบูรณาการ เริ่มจากการดูแลตนเองเบื้องต้นด้วยการปรับพฤติกรรม ลดน้ำหนัก และการใช้ยา ไปจนถึงข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม (Arthroplasty) สำหรับผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบประคับประคอง โดยพิจารณาจากปัจจัยด้านอายุ สภาพกระดูก และประสบการณ์ของศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ การฟื้นฟูสมรรถภาพและกายภาพบำบัด มุ่งเน้นทักษะการทำกายภาพบำบัดอย่างเป็นระบบ แบ่งตามระยะการฟื้นตัว: • ระยะที่ 1 (Bed Exercises): การบริหารบนเตียงเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนและเพิ่มความแข็งแรงกล้ามเนื้อ เช่น การกระดกข้อเท้า การเกร็งกล้ามเนื้อต้นขา และการงอเข่า • ระยะที่ 2 (Sitting & Standing Exercises): การเพิ่มพิสัยการเคลื่อนไหวในท่านั่งและท่ายืนอย่างปลอดภัย • การฝึกทักษะชีวิต (ADL Training): ฝึกปฏิบัติการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวันอย่างถูกวิธี ได้แก่ การลุกนั่ง การใช้เครื่องช่วยเดิน (Walker) การใช้ห้องน้ำ และเทคนิคการขึ้น-ลงบันไดตามหลัก "ขาดีขึ้นก่อน ขาผ่าลงก่อน" ข้อควรระวังและมาตรฐานความปลอดภัย ศึกษาข้อห้ามสำคัญหลังการผ่าตัดเพื่อป้องกันภาวะข้อเคลื่อนหลุด เช่น ห้ามนั่งไขว่ห้าง ห้ามนั่งยอง ห้ามโน้มตัวเกิน 90 องศา และการจัดท่านอนที่เหมาะสมด้วยการใช้หมอนกั้นระหว่างขา รวมถึงการจัดการสภาพแวดล้อมในห้องผ่าตัดและการดูแลหลังผ่าตัดเพื่อลดอัตราการติดเชื้อ

หมวดหมู่ (Categories)

สุขภาพการแพทย์

เนื้อหารายวิชา (Course content)

หมายเหตุ (Note)

- ผู้เรียนสามารถทำข้อสอบได้เพียง 2 ครั้งเท่านั้น

ผู้รับผิดชอบรายวิชา

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์พร้อมพงศ์ อนุชิตชาญชัย

หัวหน้าภาควิชาออโธปิดิกส์
E-mail : promtpong@buu.ac.th

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ออมทรัพย์ พิกุลณี

อาจารย์ภาควิชาออโธปิดิกส์
E-mail : aomsub@buu.ac.th

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ธนศักดิ์ ยะคำป้อ

อาจารย์ภาควิชาออโธปิดิกส์
E-mail : thanasak@buu.ac.th

#Canva, Canva AI, AI Design, AI Tools, Prompt Writing , Creative AI

Creative commons สัญญาอนุญาตสิทธิ์

“สื่อการสอนนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ BUU MOOC (mooc.buu.ac.th) และเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตสิทธิ์แบบ Creative Commons ด้วยเงื่อนไข CC BY NC SA”